Nhà thơ Gia Dũng đã chọn thơ truyền đời như thế nào

Mấy ý kiến về việc chọn  thơ truyền đời


Có thể nói tập tuyển Văn chương Thái Bình mười thế kỷ (XI –XXI) được ra mắt bạn đọc nhân dịp xuân Kỷ Sửu là một sự kiện lớn của phong trào văn học tỉnh nhà. Những người cầm bút và những người yêu văn chương Thái Bình trong, ngoài tỉnh đã có một vài ý kiến luận bàn trên báo chí. Đây là tập sách đoạt kỷ lục về bao trùm thời gian, về độ dầy số trang và cả về số lượng tác phẩm. Mọi người quan tâm vì sự đồ sộ và hình thức sang trọng, song điều chủ yếu vì tiêu chí của tập sách vì đây là sự hội tụ, giao thoa giữa các thế hệ tác giả, từ cổ đại đến đương đại, với những tác phẩm đã truyền đời, phản ánh về mảnh đất con người Thái Bình ở nhiều thời kỳ lịch sử như  lời giới thiệu sách. Tập sách chia làm hai phần văn chương cổ đại và hiện đại. Riêng phần hiện đại lại phân ra hai mảng thơ văn tách biệt. Vì không hiểu biết về văn học cổ và chưa có thời gian đọc phần văn xuôi, người viết bài này mới chỉ quan tâm phần thơ hiện đại. Đây cũng là phần dày nhất của tập sách với sự góp mặt thơ của 199 người trong tổng số 239 tác giả trong tập. Những tác phẩm được chọn ở đây hầu hết được sáng tác trong thời gian 50 năm trở lại đây. Nếu đúng là trong nửa thế kỷ mà đã có hơn 400 bài thơ của người Thái Bình và viết về Thái Bình có giá trị có thể truyền đời so với gần một ngàn năm chỉ còn lại 39 tác gia, thì đây là thời kỳ sáng chói nhất về văn chương, văn hoá của mảnh đất này. Song mới đọc hết phần thơ hiện đại, người đọc đã thấy có nhiều điều thất vọng trước những gì kỳ vọng ở tập sách. Với tình cảm của một người yêu thơ và đã nhiều năm gắn bó với văn học Thái Bình người viết bài này xin nêu một số ý kiến về phần tuyển lựa thơ đương đại của tập sách.

Phạm tiến Duật, người đi lạc trong hòa bình

Một Phạm Tiến Duật thi sĩ huyền thoại thủa ở đường mòn Hồ Chí Minh. Và “ông vẫn đi lạc trong trong chính thời đại mà ông đang sống…”. Nhà văn, nhà báo Nguyễn Quang Thiều viết về “nhà thơ số 1 của thời đại ấy…” với một tâm thế vừa cảm phục vừa âu yêm pha chút xót xa …

Đã nhiều lần tôi nói rằng : Nếu chọn một nhà văn Việt Nam để dựng tượng trên đường mòn Hồ Chí Minh thì tôi chọn nhà thơ Phạm Tiến Duật. Mà không chỉ mình tôi chọn ông. Rất nhiều người được hỏi đều chọn ông. Suốt mười mấy năm chiến tranh, ông đã đi dọc con đường mòn kỳ lạ ấy, đi và làm thơ trong bom đạn, trong máu chảy. Hình ảnh ấy luôn luôn ám ảnh tôi. Và tôi không làm sao lý giải đầy đủ được con đường của thi ca trong con đường bi tráng ấy. Nhà thơ Mai Văn Phấn đã nói với tôi : Phạm Tiến Duật là người đã mang đến cho thi ca trong những năm tháng chiến tranh một đời sống mới cả về thi pháp lẫn nội dung. Mai Văn Phấn hoàn toàn đúng. Bởi đấy là sự thật. Có lẽ không bao giờ còn có một nhà thơ được tất cả các Uỷ viên Bộ Chính Trị mời cơm khi ông trở về từ chiến trường. Cũng không còn có một nhà thơ nào như ông được những người lính nói : “ Chúng tôi tựa vào những câu thơ của Phạm Tiến Duật để đi vào mặt trận”. Và như thế, ông đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh của một người lính và của một nhà thơ trong chiến tranh.

Thiền và con đường nghịch lý

                     CON ĐƯỜNG NGHỊCH LÝ CỦA THIỀN

(Ghi theo quan điểm của OSHO - Ấn Độ)

Thiền  không hề có học thuyết. Thiền không tiếp cận thực tại bằng học thuyết. Nó không có giáo điều chủ nghĩa, và bởi thế nó không có nhà thờ, linh mục hay giáo hoàng. Thiền là rất trần tục, thực tế nhưng không đối diện với những khái niệm trìu tượng. Đó là một hiện tượng hiếm có. Đó là sự hôn phối giữ hai tinh thần kiệt xuất Ấn Độ và Trung Hoa.

Tinh thần Ấn Độ thì rất trìu tượng, ngay cả Đức Phật đã cố gắng hết sức làm giảm bớt sự trìu tượng nhưng đâu có khác hơn. Một người Ấn vẫn luôn là một người Ấn. Tinh thần Ấn Độ đề cập đến những vấn đề vô cùng lớn lao, đến những học thuyết xoay quanh những tư tưởng lớn. Nó bay bổng trên mây, chẳng bao giờ hạ cánh xuống mặt đất.Và như thế hàng bao thế kỷ qua tinh thần Ấn Độ đã không biết làm cách nào để đáp xuống mặt đất. Nó cứ đi lên và không bao giờ có cách quay trở lại.Nó chỉ có cánh mà không có rễ. Đó cũng là điều khốn khổ.

Người thổi kèn lá dứa

  NGUYỄN QUANG THIỀU
Không hoàng hôn nào tóc chị ngớt bay dọc triền sông Đáy quê tôi. Đây không phải là sự lãng mạn của một nhà văn. Đây là cảm xúc đầy tính hiện thực của một người đàn ông trong suốt ba mươi tám năm nay. Đã nhiều lần tôi có ý định giành ra một thời gian để đi tìm quê chị. Tôi muốn được thắp một nén hương trước mộ chị, được nói một câu mà suốt từng ấy năm tôi đã không nói được. Nhưng tôi vẫn chưa làm được việc đó. Công việc cứ cuốn tôi đi như dòng nước lớn cuốn một cánh lục bình bé nhỏ. Để có những chiều tôi cảm thấy buồn và xấu hổ về ý định chưa thực hiện được của mình.

Chị xuất hiện trước tôi trong một chiều mưa dầm. Đó là ngày chị nhập học năm thứ nhất Khoa lý, Đại học Sư phạm Hà nội. Ngày đó các trường đại học đều sơ tán về các vùng quê bởi Mỹ ném bom miền Bắc. Chị được bố trí trọ học ở nhà tôi. Năm đó chị 17 tuổi. Chị đứng trước hiên nhà tôi người đẫm nước
mưa, tay xách chiếc rương gỗ nhỏ đựng tư trang. Chị mỉm cười nhìn tôi và nói : “ Chào em”. Hình ảnh ấy là hình ảnh duy nhất tôi nhìn thấy từ đó đến nay có khả năng làm cho thời gian trong tôi hồi phục một cách trọn vẹn. Mọi thứ đều thay đổi. Nhưng một cô gái thôn quê giản dị đứng trong mưa mỉm cười với tôi mãi mãi đẹp như một cơn mơ. Năm đó tôi bắt đầu vào học lớp 5 trường làng. Vào lớp 5, học sinh phải làm một bài tập làm văn có ba phần : mở bài, thân bài và kết luận. Tôi không hiểu vì sao tôi lại có thể trở thành nhà văn khi mà ngày ấy tôi không sao phân biệt được đâu là mở bài và đâu là kết luận. Tối tối chị vẫn kiên nhẫn dạy tôi học. Nhưng cứ khi bắt tay vào bài tập làm văn tôi lại không nhớ gì nữa. Tôi hoàn toàn lẫn lộn giữa mở bài và kết luận. 

Các nhà thơ phá rừng

ĐỪNG PHÁ RỪNG NỮA, HỠI CÁC NHÀ THƠ!

A SÁNG

Văn chương không phải của riêng ai, tất cả những ai khát khao vươn tới Chân - Thiện - Mỹ đều có quyền tìm đến văn chương. Nhưng hãy biết tôn trọng chính mình khi ngồi xuống bàn viết. Vì khi đó, bạn đang “bóc vỏ” mình ra trong một thế giới lớn lao - thế giới tinh thần với hàng triệu con mắt đang dõi vào bạn… Mà kể cả như thế, chưa chắc bạn đã chạm tới văn chương. Thế đấy!... 
Người ta cứ phàn nàn rằng, bây giờ văn hóa đọc bị xuống cấp, đặc biệt là sách văn học. Rồi người ta cũng đưa ra nhiều nguyên nhân, đại loại như: sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại hình giải trí khác; cuộc sống hiện đại quá bận rộn nên ít thì giờ đọc… Và cuối cùng là sự xuất hiện quá nhiều sách - những cuốn sách văn học vô giá trị cứ ầm ầm ào ào xuất hiện làm “nhiễu sóng”, hay “tàn phá” một cách không thương tiếc khu vườn văn chương vốn dĩ được coi là nơi bồi bổ cho tâm hồn con người. 
Từ những nguyên nhân kể trên, tôi thấy cái nguyên nhân cuối cùng là chính xác nhất. Nói cho rõ hơn, những cuốn sách sáng tác văn chương vô bổ, thậm chí phản cảm ấy ra đời quá nhanh và quá nhiều cùng những chiêu PR của giới truyền thông đã làm người đọc bị choáng, bị lừa, bị xúc phạm… Vậy, nguyên nhân cuối cùng vẫn tại những người sinh ra chúng - những người vẫn tự coi mình là nhà văn, nhà thơ, nhà gì gì đó ấy. Bây giờ cơ chế xuất bản rất thông thoáng, bất cứ ai cũng có thể xuất bản sách cho mình. Tất nhiên, không vi phạm pháp luật là được. 

Hịch giáo dục của giáo sư Hoàng Tụy

GS HOÀNG TỤY

Bài phát biểu tại lễ trao giải thưởng văn hóa Phan Châu Trinh 2010, tại TP HCM

Thật là vinh dự lớn cho một người làm khoa học bình thường như tôi được nhận giải thưởng văn hoá Phan Châu Trinh cao quý. Vinh dự lớn trước hết vì giải thưởng gắn liền với tên tuổi một nhà ái quốc vĩ đại của dân tộc, một sĩ phu thuộc lớp cựu học nhưng đã thoát ra khỏi những quan niệm giáo dục phong kiến cổ hủ đương thời, khởi xướng đường lối canh tân văn hoá, giáo dục để cứu nước: khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh. Vinh dự lớn còn là không phải giải thưởng hay huân chương trong hệ thống hành chính Nhà Nước mà là giải thưởng được trao cho bởi một tổ chức xã hội dân sự, với ý nghĩa cao quý thúc đẩy sự nghiệp văn hoá giáo dục của nước nhà theo tinh thần khai sáng của nhà ái quốc vĩ đại.

10 bài thơ hay của Thái Bình

10 BÀI THƠ HAY CỦA THÁI BÌNH

Thái bình có hàng trăm cây bút thơ. Có rất nhiều người sinh ra hoặc trưởng thành ở đất Thái Bình hiện đã thành nhà thơ được cả nước biết đến như: Trần Anh Thái, Kim Chuông, Đặng Hấn, Đàm Chu Văn, Bùi Hoàng Tám... nhưng hiện nay không sinh sống tại quê hương.

 Nhân hướng tới kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình, tôi thử làm một việc chọn 10 bài thơ hay của các tác giả hiện đang làm việc và sinh sống tại Thái Bình. Người viết thì nhiều và thơ được viết ra trong 40 mươi năm thì vô cùng vô tận. Nhưng bắt tay vào tìm lấy 10 bài thơ mà mình cho là hay thật khó, bởi những bài thơ trội hẳn lên để bạn đọc cả nước phải nhớ đến, nhắc đến rất ít cho nên việc chọn cho đủ 10 bài thơ dưới đây cũng là việc làm “chọn bó đũa lấy cột cờ”, chứ chỉ riêng chuyện thế nào là thơ hay thiên hạ còn cãi nhau hàng ngàn năm nay vẫn chưa ngã ngũ kia mà. N.L.